Twee audiometers
voor op je bureau

Een stereo peakmeter zoals ze in de regiekamer hangen. De schaal loopt van 60 tot 0, en die getallen zijn dB onder digitaal vol. De 0 is de bovengrens: verder dan vol gaat niet, daarboven begint het kraken.

De balken volgen de DIN-ballistiek: tien milliseconden integratietijd en een terugval van twintig dB in anderhalve seconde. Dat is geen versiering maar de reden dat een PPM bruikbaar is: hij laat zien wat je hoort in plaats van te springen bij elke tik.

• Twee schalen. TV, waar het rood begint bij -9, en radio, waar je tot vol mag doorlopen.
• Piekgeheugen. Memo houdt de hoogste waarde vast tot je hem wist, met de gemeten waarde in cijfers ernaast.
• Cliplamp. Kijkt naar de kale monsterwaarde, dus een enkele volle tik die de balk niet haalt ziet hij wel.
• Fasemeter. Rechts is mono, midden is breed stereo, en links wordt hij rood: dan valt je geluid weg zodra iemand mono luistert.
• Uitlijntoon. 1 kHz op -9 dBFS, op de meter zelf of naar je uitgang, zodat je je hele keten kunt narekenen.

De tweede is een analyser naar het voorbeeld van de stereodisplays die vroeger in elke omroepregie stonden. Links de fasemeter, rechts vier balken, en in het midden een vlak dat je zelf kiest.

Die vier balken zijn L, R, SUM en DIFF. Sum is wat een monoluisteraar krijgt, diff is de stereo-informatie zelf. Zakt sum in terwijl diff omhoog schiet, dan heb je een faseprobleem, en dat zie je hier eerder dan je het hoort.

Luidheid volgens EBU R128

Dit is de meting waar de omroep op stuurt en waar de meeste zendamateurs nog nooit naar gekeken hebben. Niet hoe hoog je piek staat, maar hoe luid het klinkt, met de weging die het menselijk oor nabootst.

• Momentaan over 400 ms, live over 3 seconden, en de hele uitzending vanaf het moment dat je de meting start.
• True peak, gemeten met vier keer overbemonsteren. Tussen twee monsters in kan de golf hoger uitkomen dan beide monsters zelf, en daar vervormt digitale distributie over.
• Spreiding tussen het zachtste en het luidste deel, zodat je ziet of je te veel of te weinig dynamiek hebt.
• En een oordeel in één regel: zit je binnen een LU van het doel van -23 LUFS, en ben je onder -1 dBTP gebleven.

Dezelfde twee meters draaien ook op Linux, want het is gewone Python. Geen installatieprogramma en geen exe, dus ook geen waarschuwing van een virusscanner: de broncode ligt er gewoon bij en je kunt zelf lezen wat er gebeurt.

Eén ding is er zelfs makkelijker dan op Windows. Wil je meten wat er uit je luidsprekers komt, dan heb je geen extra driver nodig. PulseAudio en PipeWire maken van elke uitgang ook een opname-ingang, meestal met Monitor in de naam. Die kies je in de lijst en klaar.

Getest op Ubuntu 24.04 met Python 3.12. Werkt net zo goed op Debian, Mint, Fedora en Raspberry Pi OS.

Eenmalig installeren op Debian, Ubuntu, Mint en Raspberry Pi OS:

sudo apt install python3-tk python3-numpy python3-sounddevice python3-scipy python3-pil.imagetk

De eerste drie zijn echt nodig. Scipy is alleen voor de R128-meting en Pillow alleen om het logo netjes te schalen. In de leesmij in het pakket staan de regels voor Fedora, Arch en openSUSE, en wat je doet als je pakketbeheer sounddevice niet heeft.

Deze programma's zijn niet ondertekend met een certificaat. Zo'n certificaat kost een paar honderd euro per jaar en dat ga ik voor gratis gereedschap niet doen. Gevolg: Windows kent de maker niet en waarschuwt.

Wat je kunt zien als je de exe voor het eerst start is een blauw scherm met Windows heeft uw pc beschermd. Klik op Meer informatie en daarna op Toch uitvoeren. Dat is geen omweg om een beveiliging te omzeilen, het is de knop die er voor precies dit geval zit: onbekende maker, niet per se onveilig.

Ter geruststelling: bij een controle op VirusTotal, waar zo'n zeventig scanners naar het bestand kijken, slaat er nog precies één kleine scanner aan. Windows Defender zelf, en ook Kaspersky, ESET, Bitdefender en Avast, laten het met rust.

Vertrouw je het niet, en dat is je goed recht: hieronder bij elke download staat het SHA-256-controlegetal van het zipbestand. In PowerShell reken je dat na met Get-FileHash bestandsnaam.zip. Komt het overeen, dan heb je precies het bestand dat ik hier heb neergezet en is er onderweg niets aan veranderd. En je kunt de zip natuurlijk eerst door een virusscanner halen.

Waarom ik ze gemaakt heb

Omdat ik uit de omroep kom en het gemis van een fatsoenlijke meter op mijn bureau niet langer kon aanzien. De meters die je koopt kosten honderden euro's en zitten in een kast. Deze twee doen hetzelfde werk, draaien op de pc die er toch al staat, en mogen wat mij betreft door iedereen gebruikt worden. Gratis, geen registratie, geen reclame.

Vragen, of iets dat niet klopt? Laat het weten, dan kijk ik ernaar.